Μια πτήση με αερόστατο πάνω από τα σουρεαλιστικά τοπία της Καππαδοκίας είναι μια εμπειρία που θα θυμάστε σε όλη σας τη ζωή
Μια πτήση με αερόστατο πάνω από τα σουρεαλιστικά τοπία της Καππαδοκίας είναι μια εμπειρία που θα θυμάστε σε όλη σας τη ζωή
ΚΑΠΠΑΔΟΚΙΑ

Υπερβατική εμπειρία

Κείμενο - Φωτογραφίες: Ηρακλής Μήλας

Τόπος άχρονος, πέρα από γεωγραφικές συντεταγμένες, τόπος ιερός όπου η ιστορία συναντά το παραμύθι. Ενα ονειρικό μέρος όπου ο άνθρωπος, προσπάθησε να φτάσει στα ουράνια, σκάβοντας τρύπες στη γη.

Σαν την «Αλίκη στη Χώρα των Θαυμάτων» χαζεύει το απόκοσμο τοπίο η μικρή επισκέπτρια
%IMAGEALT%
Λάβα από 19 ηφαίστεια, στάχτη, σκουριά, ποτάμια από ρευστό ανδεσίτη και βασάλτη έβαλαν τις βάσεις για τη δημιουργία του συγκλονιστικού τοπίου. Υστερα ανέλαβαν δράση ο χρόνος, ο αέρας, το νερό, η διάβρωση και σκάλισαν ένα υπερφυσικό γλυπτό ασύλληπτης ομορφιάς.

Στην κωμόπολη Avanos οι κάτοικοι διαπρέπουν στην κεραμική τέχνη εδώ και χιλιάδες χρόνια
%IMAGEALT%
Ηδη από τα προϊστορικά χρόνια, από την εποχή των Χετταίων και των Ασσύριων, οι άνθρωποι κατάλαβαν ότι αρκούσε ένα κομμάτι οψιδιανού για να σκάψουν τα μαλακά πετρώματα και να βρουν προστασία από τα στοιχεία της φύσης. Με το πέρασμα των αιώνων εκτός από μεμονωμένες, υπόσκαφες οικίες, στο «πολεοδομικό σχέδιο» της Καππαδοκίας προστέθηκαν λαξευτοί ναοί, μοναστικά συγκροτήματα, πόλεις ολόκληρες. 

Την πρώτη γραπτή αναφορά σε τρωγλοδυτικούς οικισμούς στην περιοχή, μας τη δίνει ο Ξενοφώντας στην «Κύρου Ανάβαση» ήδη από το 401 π.Χ., ενώ ο Ηρόδοτος μας κατατοπίζει για τα γεωγραφικά όρια της Καππαδοκίας, που κάποτε καταλάμβανε όλη τη σημερινή Ανατολία, του Πόντου συμπεριλαμβανομένου. 

Η Καππαδοκία αποτέλεσε προπύργιο της Ορθοδοξίας ήδη από την εποχή των Αποστόλων. Πάνω από 800 είναι οι επίσημα καταγεγραμμένοι υπόσκαφοι ναοί, οι σκήτες και οι μονές, ενώ θεωρείται ότι ο συνολικός αριθμός τους ξεπερνά τις 3.000!

Στην «αγιοτόκο» γη της έδρασαν σπουδαίοι Πατέρες της Εκκλησίας, με προεξάρχοντα τον Μεγάλο Βασίλειο, ο οποίος, μεταξύ άλλων, έβαλε τις βάσεις της κοινοβιακής μοναστικής ζωής που βρήκε κατάλληλο έδαφος να αναπτυχθεί στις απόκοσμες κοιλάδες της περιοχής.

Το παραμυθένιο Goreme, σαν να βγήκε κατευθείαν από τις «Χίλιες και μία νύχτες»
%IMAGEALT%
Στα χρόνια ακμής του Βυζαντίου, η Καππαδοκία ήταν ο ακρογωνιαίος λίθος της αυτοκρατορίας, μια περιοχή που συνδέθηκε με σπουδαίους ηγέτες και στρατιωτικούς. Το τοπίο της ήταν τα μαρμαρένια αλώνια στα οποία ανδραγάθησαν οι Ακρίτες. Στους αιώνες μουσουλμανικής κυριαρχίας (Σελτζούκων και Οθωμανών) που ακολούθησαν, πολλοί από τους Ελληνες της περιοχής ξέχασαν τη γλώσσα τους, διατήρησαν όμως την πίστη και την εθνική συνείδησή τους. 

Λίγο πριν από την ανταλλαγή των πληθυσμών μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας το 1924, υπολογίζεται ότι υπήρχαν 81 (σύμφωνα με άλλους, 74) ελληνικές κοινότητες σε χωριά και πόλεις της Καππαδοκίας. Ο πληθυσμός τους υπολογίζεται μεταξύ 45.000 και 100.000. Πάνω από τους μισούς ήταν Τουρκόφωνοι, οι λεγόμενοι «Καραμανλήδες», οι οποίοι έγραφαν τα «καραμανλήδικα», δηλαδή τουρκικά με ελληνικούς χαρακτήρες.

Ηλιοβασίλεμα ανάμεσα σε δύο «νεραϊδοκαμινάδες»
%IMAGEALT%
Σε αυτό το οδοιπορικό θα περιοριστούμε στην «καρδιά» της περιοχής, το πιο «μαζεμένο» και «προσιτό» για τον επισκέπτη τμήμα της, το οποίο οριοθετείται από το νοητό τρίγωνο που σχηματίζουν ο Αλυς ποταμός στον Βορρά, η κοιλάδα του Soganli (Σόανδος) στον νομό του Kayseri στα Νοτιοανατολικά και η κοιλάδα της Ihlara («κοιλάδα του Χλωρού ή Περιστρέμματος») στον νομό Aksaray (Αρχελαΐς) στα Νοτιοδυτικά.

Για τη διαμονή σας θα έχετε να επιλέξετε ανάμεσα σε χωριά και κωμοπόλεις που μοιάζουν να έχουν βγει κατευθείαν από τις αφηγήσεις τις Σεχραζάντ, με πιο χαρακτηριστικές περιπτώσεις το Goreme (Κόραμα), το Urgup (Προκόπι), το Mustafapasa (Σινασός) και το Uchisar («Ακριανό Κάστρο»), όπου σας προτείνουμε να επιλέξετε κάποιο «από τα ρομαντικά «σπηλαιοξενοδοχεία» (cave hotels) της περιοχής.

Παραμυθένιοι οικισμοί

Στην κοιλάδα του Pasabag
%IMAGEALT%
Οι περισσότεροι επισκέπτες επιλέγουν ως βάση τους το Urgup (Προκόπι). Ηταν η πατρίδα του Αγίου Ιωάννη του Ρώσου, το σκήνωμα του οποίου πήραν μαζί τους φεύγοντας οι πρόσφυγες και το φύλαξαν στο Νέο Προκόπι Ευβοίας. Εδώ ζούσε σημαντική τουρκόφωνη ελληνική κοινότητα. Πέρα από τα παλιά πέτρινα αρχοντικά, σημαντικό «ενθύμιο» της ελληνικής παρουσίας στην πόλη είναι ένα μικρό λουτρό δίπλα στην κεντρική πλατεία με δίγλωσση (στα ελληνικά και τα καραμανλήδικα) σκαλιστή επιγραφή.

«Ιερό δέντρο» κοντά στο Uchisar. Δεν το «πιάνει κακό μάτι» με τίποτα!
%IMAGEALT%
Πολύ κοντά στον οδικό άξονα που ενώνει το Urgup με το Nevsehir βρίσκεται το Ortahisar. Το όνομα του σημαίνει «Μεσαίο Οχυρό», σε αντιδιαστολή με το «Ακριανό Οχυρό», το Uchisar. Αν και το «κάστρο» αποτελεί ένα από τα πιο σημαντικά αξιοθέατα μίας από τις πιο τουριστικές περιοχές της Τουρκίας, το Ortahisar διατηρεί τους χαλαρούς ρυθμούς, το τυπικό «γιαβάς-γιαβάς» των χωριών της Κεντρικής Ανατολίας, ενώ οι κάτοικοί του παραμένουν ανεπιτήδευτα καλόκαρδοι και φιλικοί. 

Το Ortahisar («Μεσαίο Κάστρο»), ένα από τα πιο όμορφα χωριά της Καππαδοκίας
%IMAGEALT%
Το άλλο «φυσικό» κάστρο της περιοχής, το Uchisar, είναι ένα «σουρεαλιστικό» χωριό, ένας γκροτέσκος ουρανοξύστης της λίθινης εποχής, που μοιάζει να ξεπήδησε από το μυαλό και το πινέλο του Salvador Dali, ενώ ταυτόχρονα φαίνεται ότι αποτέλεσε βασική πηγή έμπνευσης για τους δημιουργούς της γνωστής σειράς κινουμένων σχεδίων «The Flintstones». 

Μπορείτε (επιβάλλεται!) να ανεβείτε στην κορυφή του κάστρου περνώντας μέσα από σπήλαια, στοές και λαξευτές σκάλες. Η θέα που θα αντικρίσετε είναι η ωραιότερη της Καππαδοκίας, αλλά να έχετε τον νου σας γιατί είναι «μεθυστική» και προστατευτικά κιγκλιδώματα δεν υπάρχουν! 

Στις εποχές που το Βυζάντιο δεχόταν επιδρομές, σήματα καπνού από αυτό ακριβώς το σημείο ειδοποιούσαν τους Καππαδόκες να κρυφτούν στις υπόγειες πόλεις τους. Το πιο μαγευτικό, το πιο παραμυθένιο από τα χωριά της Καππαδοκίας, το Goreme (Κόραμα), ειδικά τη νύχτα, όταν φωτίζονται οι δεκάδες μονόλιθοι που «φυτρώνουν» ανεξέλεγκτα ανάμεσα στα σπίτια, μοιάζει με σκηνικό από τις «Χίλιες και μία νύχτες». Εδώ συγκλίνουν οι περισσότερες από τις εξωπραγματικές, σεληνιακές κοιλάδες της περιοχής. 

Ο «Ναός των Στεφάνων» (Tokali Kilise) είναι ο μεγαλύτερος από τους δεκάδες που θα βρείτε στο υπαίθριο μουσείο Goreme
%IMAGEALT%
Σε πολύ μικρή απόσταση βρίσκεται το πιο σημαντικό, ίσως, αξιοθέατο της περιοχής το «Υπαίθριο Μουσείο του Goreme» («Goreme Open Air Museum»). Σε έναν σχετικά μικρό χώρο, θα θαυμάσετε τις προσπάθειες των λαξευτών να εφαρμόσουν στις σπηλιές σχεδόν κάθε γνωστό βυζαντινό αρχιτεκτονικό τύπο βασισμένοι σε ένα νοητό σχέδιο. 

O παντοκράτορας στην υπόσκαφη «Σκοτεινή Εκκλησία» (Karanlik Kilise) στο υπαίθριο μουσείο του Goreme
%IMAGEALT%
Τα τοιχώματα των σπηλαίων κοσμούνται με αγιογραφίες διάφορων εποχών και τεχνοτροπιών. Αρχαϊκές, «λαϊκές» τοιχογραφίες και «εκλεπτυσμένες» τοιχογραφίες που μιμούνται την τεχνοτροπία της Βασιλεύουσας συνυπάρχουν με απλά γεωμετρικά σχήματα από την εποχή της εικονομαχίας. 

Η κοιλάδα της Zelve αποτελεί ένα από τα δύο «υπαίθρια μουσεία» της περιοχής
%IMAGEALT%
Αν μπορούσαμε να ξεχωρίσουμε δύο από τα «εκθέματα» του μουσείου, το ένα θα ήταν η περίφημη «Σκοτεινή Εκκλησία» («Karanlik Kilise), για την οποία θα χρειαστεί να πληρώσετε έξτρα εισιτήριο, αλλά το αξίζει, γιατί εντός της θα δείτε τις πιο καλοδιατηρημένες τοιχογραφίες της Καππαδοκίας. Το δεύτερο θα ήταν η «Εκκλησία των Στεφάνων» («Tokali Kilise»), μία από τις μεγαλύτερες και λαμπρότερες εκκλησίες της περιοχής. 

Λίγα χιλιόμετρα ανατολικότερα βρίσκεται ένα δεύτερο «Υπαίθριο Μουσείο», αυτό της Zelve (Ζέλβη), που λειτούργησε ως μοναστικό καταφύγιο μεταξύ 9ου και 13ου αιώνα με 16 υπόσκαφους ναούς. Είναι λιγότερο «διάσημο» και «δημοφιλές» από το αντίστοιχο του Goreme, ίσως επειδή ο επισκέπτης δεν θα βρει εδώ τόσο εντυπωσιακές τοιχογραφίες, όμως το τοπίο είναι πολύ πιο εντυπωσιακό.

Στις δύο κοιλάδες της Ζέλβης, τα κοφτερά βράχια παρουσιάζουν μια απίστευτη ποικιλία σχημάτων με μυτερές απολήξεις, ενώ είναι βαμμένα με ένα γλυκό ροζ-κόκκινο χρώμα. 

Φαντασμαγορικές κοιλάδες

Το τοπίο στο υψίπεδο της Καππαδοκίας από μακριά μοιάζει άγριο, αφιλόξενο και έως έναν βαθμό βαρετό. Μόνο αν περπατήσει κάποιος στις αμέτρητες κοιλάδες της θα διαπιστώσει ότι η φύση εξάντλησε τις δημιουργικές της ικανότητες, προικίζοντας αυτή τη γωνιά του πλανήτη με ποικιλία σχημάτων και χρωμάτων που ξεπερνά και την πιο αχαλίνωτη φαντασία. 

Αλλόκοτα σχήματα στην κοιλάδα Devrent
%IMAGEALT%
Δύο από τις πιο χαρακτηριστικές περιπτώσεις βρίσκονται στο Pasabag ή Pasabaglari («Αμπέλια του Πασά») και στο Devrent, όπου συγκεντρώνονται μερικές από τις πιο εντυπωσιακές «νεραϊδοκαμινάδες» της Καππαδοκίας. Αν και απέχουν μόλις λίγα χιλιόμετρα μεταξύ τους, μοιάζουν σαν τμήματα διαφορετικού πλανήτη! 

Στους κώνους του Pasabag κυριαρχούν οι τόνοι του κίτρινου, της ώχρας, του πορτοκαλί και του καφέ. Οι κώνοι εμφανίζονται κατά ομάδες, λεπταίνουν όσο ψηλώνουν και ξαφνικά στην κορυφή «κάθεται» ένα πλατύτερο, σκουρόχρωμο «καπελάκι», που μοιάζει να τοποθετήθηκε εκεί πάνω από κάποιο γιγάντιο χέρι.

Ο μεγαλοπρεπής λαξευτός «καθεδρικός» στο Selime
%IMAGEALT%
Λίγα χιλιόμετρα ανατολικότερα, στο Devrent, κυριαρχούν οι τόνοι του κόκκινου και του ροζ, οι κώνοι έχουν εντελώς ακανόνιστο σχήμα και μυτερές άκρες. Οι ευφάνταστοι επισκέπτες «αναγνωρίζουν» σχήματα και δίνουν ονόματα στους βράχους. Εδώ μια καμήλα, εκεί ένα δελφίνι, δεξιά μια φώκια, αριστερά δύο πουλιά που φιλιούνται, πιο κάτω οι Γάλλοι βλέπουν το τρίκωχο του Ναπολέοντα και ακόμα παρακάτω οι Ελληνες βλέπουν την Παναγία!

Τεράστιοι φυσικοί «φαλλοί» στην «Κοιλάδα του Ερωτα»
%IMAGEALT%
Ιδιαίτερη μνεία αξίζει η «Κοιλάδα του Ερωτα» («Love Valley»), η οποία είναι διάσπαρτη με κατακόρυφα βράχια σε σχήμα φαλλού σε μόνιμη «στύση». Πέρα από τους προφανείς συνειρμούς, η κοιλάδα είναι η αγαπημένη των ερωτευμένων, γιατί βρίσκεται μακριά από οικισμούς και δρόμους και ο μόνος ήχος που ακούγεται είναι το κελάηδημα των πουλιών. 

Πτήση με αερόστατο

Μόνο ένας τρόπος υπάρχει καλύτερος από το περπάτημα για να απολαύσετε τη μαγεία των καππαδοκικών κοιλάδων. Η πτήση με αερόστατο! Οποιον ταξιδιωτικό οδηγό του κόσμου κι αν ανοίξετε, θα διαβάσετε ότι αν σκοπεύετε να δοκιμάσετε, έστω και μία φορά στη ζωή σας, μια πτήση με αερόστατο, τότε η Καππαδοκία είναι το μέρος για να την πραγματοποιήσετε.

Πολύχρωμα αερόστατα πάνω από την «Κοιλάδα του Ερωτα»
%IMAGEALT%
Η τιμή είναι τσουχτερή, ειδικά αν κανονίσετε την πτήση μέσω ταξιδιωτικών γραφείων ή ξενοδοχείων, όμως αν μπορέσετε να έρθετε απ’ ευθείας σε επαφή με τις εταιρείες που διοργανώνουν τις πτήσεις, θα βρείτε τιμές κατά 30-40% χαμηλότερες. 

Ασύλληπτη ποικιλία σχημάτων και χρωμάτων σε πολύ μικρή έκταση!
%IMAGEALT%
Ολόκληρη η εμπειρία είναι συγκλονιστική, από την αναχώρηση από το ξενοδοχείο μέσα στη νύχτα με τα βανάκια των εταιρειών και το πρωινό που σερβίρεται στον χώρο απογείωσης με την ανατολή του ήλιου ενώ το μπαλόνι φουσκώνει, μέχρι το άνοιγμα της σαμπάνιας μετά την προσγείωση (ένα «έθιμο» που συνοδεύει κάθε επιτυχημένη πτήση με αερόστατο, από την πρώτη απόπειρα των αδελφών Μονγκολφιέ, μέχρι σήμερα). 

Βεβαίως, το «κυρίως πιάτο» είναι η ίδια η πτήση. Ο χώρος απογείωσης, καθώς και ο χώρος προσγείωσης διαφέρουν από μέρα σε μέρα. Οι πιλότοι δεν μπορούν να καθορίσουν την πορεία των αερόστατων στον οριζόντιο, παρά μόνο στον κάθετο άξονα, αυξομειώνοντας το ύψος. Για την κατά μήκος πορεία, αυτός που αποφασίζει είναι ο άνεμος, γι’ αυτό τα πληρώματα επιλέγουν τον τόπο απογείωσης ανάλογα με την κατεύθυνση του αέρα. Σκοπός τους είναι να πετάξει το αερόστατο πάνω από τις πιο εντυπωσιακές κοιλάδες της Καππαδοκίας.

Η διάρκεια της «καθαρής» πτήσης δεν υπερβαίνει τη μία ώρα, αλλά είναι μία ώρα που θα σας μείνει αξέχαστη! Αν δεν υπάρξουν απρόοπτα, η αίσθηση θυμίζει περισσότερο χαλαρή αιώρηση παρά πτήση. Κάποιοι πολύ έμπειροι και ριψοκίνδυνοι πιλότοι παίρνουν το ρίσκο και κατεβαίνουν πολύ χαμηλά, περνώντας ανάμεσα από τα βράχια, γεγονός που θα ανεβάσει την αδρεναλίνη σας στα ύψη. Στο τέλος θα θεωρήσετε και το τελευταίο ευρώ που δώσατε, απολύτως δικαιολογημένο!

Η «Αθήνα της Ανατολής»

«Λεπτομέρεια» από τον τρωγλοδυτικό οικισμό στο παλιό τμήμα του Guzelyurt, την «παλιά» Καρβάλη
%IMAGEALT%
Ξεκινώντας για τη νότια πλευρά του νοητού τριγώνου που περιγράψαμε στην αρχή, επιβάλλεται μια μακρά στάση στη Σινασό (Mustafapasa), που αστράφτει σαν διαμάντι παντοτινό μέσα στο φαντασμαγορικό καππαδοκικό τοπίο. Τι είναι αυτό που την κάνει τόσο ξεχωριστή; Η πρώτη απάντηση, η προφανής για τον επισκέπτη, είναι η εικόνα της. 

Σε μια περιοχή όπου κυριαρχούν οι τρωγλοδυτικοί οικισμοί και τα λαξευτά στους βράχους σπίτια, εδώ κυριαρχούν επιβλητικά «μέγαρα» με περίτεχνες προσόψεις. Δίνουν την εικόνα οικονομικής ευμάρειας και πολιτιστικής άνθησης, που απέχουν πολύ από την εικόνα της υπόλοιπης, φτωχικής και άγονης Καππαδοκίας. 

Ομως η πιο σημαντική ιδιαιτερότητά της είναι ότι διατήρησε τον σχεδόν αμιγώς ελληνικό χαρακτήρα της στο πέρασμα των αιώνων. Ενώ η πλειονότητα των Ελλήνων της Καππαδοκίας ήταν τουρκόφωνη, μεταξύ των ελληνόφωνων χωριών, στη Σινασό ομιλούνταν τα «καθαρότερα» και «πλουσιότερα» ελληνικά, πολύ κοντά στην απλή καθομιλουμένη της Ελλάδας την ίδια εποχή. Η ακμή της ξεκίνησε στα τέλη του 18ου αιώνα, όταν πολλοί Σινασίτες μετανάστευσαν στην Πόλη. 

Απέκτησαν τα αποκλειστικά δικαιώματα να εμπορεύονται μαύρο χαβιάρι από τη Ρωσία και γρήγορα ίδρυσαν τη Συντεχνία (εσνάφι, «σινάφι») των Χαβιαράδων, το οποίο αποτέλεσε τον ακρογωνιαίο λίθο της ανάπτυξης για τον αγαπημένο τόπο καταγωγής τους.

Επιγραφή στο υπέρθυρο του Ναού Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης στη Σινασό
%IMAGEALT%
Ο πρόεδρος της Συντεχνίας, Ιωακείμ Χατζηπολυκάρπου, έπεισε τον μεγάλο εθνικό ευεργέτη από τα Ψαρά, Ιωάννη Βαρβάκη, να χρηματοδοτήσει την ίδρυση ελληνικού σχολείου στη Σινασό, το οποίο για πολλές δεκαετίες ήταν το σημαντικότερο ολόκληρης της Καππαδοκίας, προσελκύοντας μαθητές από το Ικόνιο έως την Καισάρεια, αλλά και δασκάλους από την Αθήνα. 

Ακόμα και σήμερα κάθε γωνιά της εξακολουθεί να «μυρίζει» Ελλάδα, καθώς σώζονται πολλά εντυπωσιακά κτίρια, με υπέροχες θύρες, συγκινητικές επιγραφές στα ελληνικά, ωραία φουρούσια στα μπαλκόνια και περίτεχνα ανάγλυφα στις προσόψεις. 

Υπόσκαφο μοναστήρι του 10ου ή 11ου αιώνα στην κοιλάδα, δίπλα στο χωριό Ayvali
%IMAGEALT%
Στην κεντρική πλατεία του χωριού, το πάλαι ποτέ «Μεσοχώρι», σήμερα «πλατεία Δημοκρατίας» (Cumhuriyet Meydani), θα βρείτε τον επιβλητικό ναό των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης. Στις παρυφές της πόλης βρίσκεται η σήμερα αποκαλούμενη «κοιλάδα των μοναστηριών» (οι Σινασίτες την έλεγαν «εξοχή Μελίτα»), όπου σε μια περιοχή ιδιαίτερου φυσικού κάλλους θα βρείτε όμορφους υπόσκαφους ναούς και το επιβλητικό μοναστήρι του Αγίου Νικολάου. 

Ατμοσφαιρικό εστιατόριο και ξενώνας σε παλιό ελληνικό σπίτι της Σινασού. Το όνομα του; «Old Greek House»!
%IMAGEALT%
Περίπου 10χλμ. νότια της Σινασού, πολύ κοντά στο χωριό Τζεμιλκιόι (Cemilkoy, ελληνική ονομασία «Τζαλέλα») βρίσκεται η Μονή Αρχαγγέλου (Keslik Monastery), ένα από τα πιο μεγάλα μοναστικά συγκροτήματα της Καππαδοκίας. Συνεχίζοντας με κατεύθυνση νοτιοανατολική, θα ανηφορίσετε σε ένα οροπέδιο όπου το τοπίο για πολλά χιλιόμετρα θυμίζει στέπα από τα βάθη της Ασίας και θα διασχίσετε τα σύνορα των νομών Nevsehir (Νεάπολη) - Kayseri (Καισάρεια), με τελικό προορισμό το Soganli. 

Η είσοδος της βιβλιοθήκης στη Μονή Αρχαγγέλου (Keslik Monastery)
%IMAGEALT%
Από τα πρώτα μέτρα που θα διασχίσετε στην κοιλάδα το τοπίο κόβει την ανάσα. Πανύψηλα, κάθετα βράχια εντυπωσιάζουν με την αγριάδα τους, ενώ στο βάθος η βλάστηση είναι ασυνήθιστα πυκνή για τα δεδομένα της άγονης Καππαδοκίας. Πανέμορφοι περιστερώνες, άλλοτε ανάγλυφοι και άλλοτε βαμμένοι με λευκό χρώμα, βρίσκονται διάσπαρτοι τριγύρω. 

Στα δύο φαράγγια της περιοχής βρίσκονται συνολικά 360 εκκλησίες, με τις πιο σημαντικές εξ αυτών να βρίσκονται στο βόρειο (δεξιό) φαράγγι. Η πιο εντυπωσιακή απ’ όλες είναι η Κubbeli Kilise (η «Εκκλησία με τον Τρούλο»), η οποία έχει λαξευτεί τόσο εσωτερικά όσο και εξωτερικά σε έναν κωνικό βράχο.

Οι υπόγειες πόλεις

Φεύγοντας από το νοτιοανατολικό άκρο και με απώτερο σκοπό να φτάσετε στο νοτιοδυτικό άκρο της Καππαδοκίας, στην κοιλάδα της Ihlara, ήρθε η ώρα να γνωρίσετε έναν από τους σημαντικότερους πόλους έλξης της περιοχής, τις υπόγειες πόλεις της. 

Εχουν «εξερευνηθεί» 36 από αυτές, ενώ θεωρείται ότι συνολικά ξεπερνούν τις 100. Αναζητήστε τον δρόμο για το Mazikoy ή Mazi (ελληνική ονομασία «Μαζάτα»), ένα τυπικό χωριό της Ανατολίας, έξω από τους τουριστικούς δρόμους, κάτω από το οποίο βρίσκεται η μεγαλύτερη, κατά πάσα πιθανότητα, υπόγεια πόλη της Καππαδοκίας. Στην πλατεία του χωριού θα δείτε ένα υποτυπώδες γραφείο πληροφοριών όπου θα βρείτε, αν είστε τυχεροί, κάποιον ξεναγό. 

Πέρασμα από την «κλειδαρότρυπα» καθ’ οδόν προς το μοναστήρι του Selime
%IMAGEALT%
Μόλις λίγα μέτρα στις αρχικές σήραγγές της αρκούν για να καταλάβετε ότι δεν βρίσκεστε σε μια «τουριστική» υπόγεια πόλη. Κάποιες σβηστές λάμπες δείχνουν ότι κάποτε έγινε μια απόπειρα αξιοποίησης, η οποία, άγνωστο για ποιο λόγο, έμεινε στη μέση. Ισως γιατί τα περάσματα από αίθουσα σε αίθουσα και κυρίως από «όροφο» σε «όροφο», μέσα από κατακόρυφα τούνελ ύψους πολλών μέτρων, απαιτούν αναρριχητικές ικανότητες που δεν διαθέτουν όλοι οι επισκέπτες. 

Η πόλη στην πραγματικότητα αποτελεί ένα δίκτυο υπόγειων πόλεων που συνδέονται μεταξύ τους με μακρόστενες γαλαρίες. Για να εξερευνήσετε το μεγαλύτερο μέρος της, θα απαιτούνταν 4-5 μέρες τουλάχιστον. Αρκούν όμως λίγες ώρες περιπλάνησης για να πάρετε μια καλή ιδέα. 

Η υπόγεια πόλη του Derinkuyu (σημαίνει «βαθύ πηγάδι», παλιά ονομασία «Malagup», ελληνική ονομασία «Μαλακοπή»), είναι μία από τις δύο πιο «δημοφιλείς» μεταξύ των επισκεπτών. Η άλλη είναι η υπόγεια πόλη του Kaymakli (ελληνική ονομασία, «Ανακού»), που βρίσκεται περίπου 10 χιλιόμετρα βορειότερα. Λιγότερο «περιπετειώδεις» από αυτήν του Mazi, οφείλουν τη «δημοφιλία» τους στο γεγονός ότι είναι πολύ καλά διατηρημένες και αρκετά εύκολες στην πρόσβαση. 

Στην υπόγεια πόλη του Derinkuyu (Μαλακοπή). Η «μυλόπετρα» έκλεινε τη στοά σε περίπτωση που οι εισβολείς ανακάλυπταν κάποια από τις εισόδους
%IMAGEALT%
Η υπόγεια πόλη της Μαλακοπής είναι αρκετά μεγάλη, καλύπτει μια έκταση περίπου 4 τετραγωνικών χιλιομέτρων, φτάνει σε βάθος τα 8 «πατώματα» και συναντά υπόγειο ποτάμι 85 μέτρα κάτω από την επιφάνεια της γης. Σε αυτόν τον λαβύρινθο υπολογίζεται ότι μπορούσαν να ζήσουν για αρκετούς μήνες 10.000 άνθρωποι! 

Τα πρώτα επίπεδα θεωρείται ότι σκάφτηκαν κατά τα προϊστορικά χρόνια, όμως η πολιτεία πήρε πραγματικά μεγάλες διαστάσεις, στα βυζαντινά χρόνια, και ιδιαίτερα κατά τον 7ο και 8ο αιώνα, όταν η περιοχή δεχόταν συχνές επιδρομές Αράβων. Περιπλανώμενοι στις στοές της Μαλακοπής, θα δείτε υπόγειες «πλατείες» και χώρους συγκέντρωσης, στάβλους, μαγειρεία, οινοποιεία, τρεις ναούς, βαπτιστήριο, ακόμα και σχολείο- ιεροδιδασκαλείο.

Καρβάλη και Ιχλάρα

Φεύγοντας από τη Μαλακοπή, ο επόμενος «στόχος» σας θα πρέπει να είναι το Guzelyurt, πιο γνωστό, ακόμα και μεταξύ των Τούρκων, με την παλιά του ονομασία Gelveri (παραφθορά της ελληνικής ονομασίας «Καρβάλη»). Για να φτάσετε εκεί θα πρέπει να διασχίσετε τα «σύνορα» των νομών Nevsehir – Aksaray. 

Το «ταχυδρομείο» (περιστερώνας) στην υπόγεια πόλη του Mazi
%IMAGEALT%
Είναι, κατά την ταπεινή μας γνώμη, η πιο όμορφη «ελληνική» κωμόπολη της Καππαδοκίας, χτισμένη σε μια ειδυλλιακή τοποθεσία, με πολλά καλοδιατηρημένα παλιά ελληνικά αρχοντικά στο «νέο» τμήμα της. Πολλοί από τους ντόπιους θυμούνται ακόμα τα σπίτια με τα ονόματα των παλιών Ελλήνων ιδιοκτητών και θα σας ξεναγήσουν με ευχαρίστηση.

Φαίνεται ότι πριν την ανταλλαγή των πληθυσμών, οι δύο κοινότητες της πόλης συνυπήρχαν αρμονικά. Υπάρχουν γραπτές μαρτυρίες προσφύγων που περιγράφουν συγκινητικές στιγμές αποχαιρετισμού μεταξύ των παλιών γειτόνων.

Το Uchisar («ακριανό κάστρο»), ένας από τους πιο δημοφιλείς οικισμούς της Καππαδοκίας
%IMAGEALT%
Η κατάφυτη κοιλάδα που βρίσκεται από κάτω και αποτελεί την «παλαιά» Καρβάλη συγκεντρώνει όλα τα χαρακτηριστικά που έκαναν διάσημο το καππαδοκικό τοπίο. Στα κάθετα βράχια που περιβάλλουν την κοιλάδα θα βρείτε τρωγλοδυτικές οικίες που κατοικούνται ακόμα και σήμερα, δεκάδες υπόσκαφα εκκλησάκια, αλλά και ένα ολόκληρο υπόγειο χωριό, βαθύτερα στα «σπλάχνα» της γης, με το οποίο επικοινωνούσαν μέσω κρυφών στοών και πολλά από τα σπίτια της «νέας» πόλης. Το σημαντικότερο αξιοθέατο της πόλης είναι ο ναός του Αγίου Γρηγορίου του Ναζιανζηνού (ο οποίος είχε γεννηθεί σε γειτονικό χωριό), που βρίσκεται στην καρδιά της κοιλάδας. 

Η κοιλάδα της Ihlara («Χλωρού» ή «Περιστρέμματος») στον Νομό Aksaray
%IMAGEALT%
Νοτιοδυτικά της Καρβάλης, σε απόσταση 12 χλμ., θα φτάσετε στην κοιλάδα της Ihlara, μια γιγάντια «χαρακιά» που κόβει τη γη στα δύο. Το συνολικό μήκος της φτάνει τα 14 χιλιόμετρα, ενώ οι ορθοπλαγιές που σχηματίζουν τα κάθετα βράχια φτάνουν σε κάποια σημεία το ύψος των 150 μέτρων, δημιουργώντας ένα απόκοσμο τοπίο, ιδανικό καταφύγιο για αναχωρητές, οι οποίοι λάξευσαν στα άγρια τοιχώματα περισσότερες από 100 εκκλησίες. 

Η κοιλάδα μπορεί να χωριστεί σε δύο σχεδόν ισομήκη τμήματα. Το πρώτο ξεκινάει από το νότιο άκρο της, στο χωριό Ιχλάρα φτάνει στο χωριό Belisirma («Περίστρεμμα») και, αν θελήσετε να το διασχίσετε περπατώντας, θα χρειαστούν περίπου τρεις ώρες. Αλλο τόσο θα χρειαστείτε για να διασχίσετε το δεύτερο τμήμα από το Belisirma μέχρι το Selime στο βόρειο άκρο.

Καταφύγιο αναχωρητών

Οι περισσότερες σημαντικές εκκλησίες βρίσκονται στο πρώτο και πιο «άγριο» τμήμα. Οι επισκέπτες κατεβαίνουν συνήθως στην κοιλάδα από τις τουριστικές εγκαταστάσεις της Ihlara (Ihlara Vadisi Turistik Tesisleri), που βρίσκονται δύο χιλιόμετρα βόρεια του χωριού και περπατούν τα περίπου 4 χιλιόμετρα που υπολείπονται μέχρι το Belisirma, καταλήγοντας σε κάποιο από τα εστιατόρια που στήνουν τα τραπεζάκια τους κυριολεκτικά μέσα στον ποταμό Melendiz, σε μια ειδυλλιακή τοποθεσία. Οι εκκλησίες βρίσκονται εκατέρωθεν του ποταμού και θα χρειαστεί να περάσετε κάποια ξύλινα γεφυράκια αν θέλετε να τις δείτε όλες. 

Πόρτες από διάφορα αρχοντικά («ελληνικά» κατά το πλείστον) της Σινασού
%IMAGEALT%
Το τοπίο αρχίζει να «μαλακώνει» μετά το Belisirma, καθ’ οδόν προς το Selime. Ωσπου, πολύ κοντά στην έξοδο, το τοπίο μεταμορφώνεται ξανά, γίνεται «εξωγήινο» και μοιάζει με σκηνικό από ταινία επιστημονικής φαντασίας. Απέναντι από έναν οκταγωνικό σελτζούκικο τύμβο, βρίσκεται η είσοδος για το μοναστήρι του Selime. Το μονοπάτι που οδηγεί σε αυτό είναι από μόνο του ένα αξιοθέατο. 

Η υπόσκαφη Cavusin Kilise (γνωστή ως «εκκλησία του Νικηφόρου Φωκά») του 10ου αιώνα στο χωριό Cavusin
%IMAGEALT%
Κατά τη διάρκεια της ανηφορικής διαδρομής θα διασχίσετε στενά περάσματα και λαξευτές στοές με σκαλιστά σκαλοπάτια, που θα σας δώσουν την εντύπωση ότι εισχωρείτε σε ένα καλά κρυμμένο μυστικό. 

Οταν φτάσετε στο ψηλότερο σημείο, στην καρδιά αυτού του μεγάλου μοναστηριού, θα βρείτε πληθώρα ναών, που δεν εντυπωσιάζουν με τις τοιχογραφίες τους, αλλά με το μέγεθος και την «αρχιτεκτονική» τους! Πραγματικά τεράστιοι για τα δεδομένα της Καππαδοκίας, υπόσκαφοι «καθεδρικοί», με πανέμορφους λαξευτούς κίονες. 

Κάπου εδώ τελειώνει η περιήγηση στο κολοσσιαίων διαστάσεων «έργο τέχνης» που δεσπόζει στην καρδιά της Ανατολίας. Μέγας καλλιτέχνης, υπεύθυνος για τη δημιουργία αυτού του έργου τέχνης είναι ο χρόνος, πρωτομάστορας-γλύπτης, η διάβρωση. Σμίλες, το νερό και ο αέρας. 

Είναι όμως ένα έργο «ζωντανό», ανολοκλήρωτο, «εν τω γίγνεσθαι», που υπόκειται σε συνεχείς αλλαγές, ένα έργο στο οποίο ο καλλιτέχνης δεν έχει βάλει την τελική του υπογραφή. Αραγε, αν μπορούσαμε να το ξαναδούμε, μετά από μερικές εκατοντάδες χρόνια, θα το αναγνωρίζαμε;

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ
  • Το παραμυθένιο Goreme, σαν να βγήκε κατευθείαν από τις «Χίλιες και μία νύχτες»
  • Στην κωμόπολη Avanos οι κάτοικοι διαπρέπουν στην κεραμική τέχνη εδώ και χιλιάδες χρόνια
  • Ηλιοβασίλεμα ανάμεσα σε δύο «νεραϊδοκαμινάδες»
  • Στην κοιλάδα του Pasabag
  • «Ιερό δέντρο» κοντά στο Uchisar. Δεν το «πιάνει κακό μάτι» με τίποτα!
  • Η κοιλάδα της Zelve αποτελεί ένα από τα δύο «υπαίθρια μουσεία» της περιοχής
  • Πέρασμα από την «κλειδαρότρυπα» καθ’ οδόν προς το μοναστήρι του Selime
  • O παντοκράτορας στην υπόσκαφη «Σκοτεινή Εκκλησία» (Karanlik Kilise) στο υπαίθριο μουσείο του Goreme
  •  Το Ortahisar («Μεσαίο Κάστρο»), ένα από τα πιο όμορφα χωριά της Καππαδοκίας
  • Σαν την «Αλίκη στη Χώρα των Θαυμάτων» χαζεύει το απόκοσμο τοπίο η μικρή επισκέπτρια
  • Οι παραδοσιακές κούκλες του Soganli, σαν αυτές που πουλάει η κυρία της φωτογραφίας, θεωρούνται κλασικό ενθύμιο της Καππαδοκίας
  • Πόρτες από διάφορα αρχοντικά («ελληνικά» κατά το πλείστον) της Σινασού
  • Η υπόσκαφη Cavusin Kilise (γνωστή ως «εκκλησία του Νικηφόρου Φωκά») του 10ου αιώνα στο χωριό Cavusin
  • H διώροφη εκκλησία El Nazar κοντά στο Goreme
  • Πολύχρωμα αερόστατα πάνω από την «Κοιλάδα του Ερωτα»
  • Ο μεγαλοπρεπής λαξευτός «καθεδρικός» στο Selime
  • Αλλόκοτα σχήματα στην κοιλάδα Devrent
  •  Η κοιλάδα της Ihlara («Χλωρού» ή «Περιστρέμματος») στον Νομό Aksaray
  • Η ζωή σε κάποια απομακρυσμένα χωριά της Ανατολίας μοιάζει να έχει «κολλήσει» στη δεκαετία του ‘50
  • «Λεπτομέρεια» από τον τρωγλοδυτικό οικισμό στο παλιό τμήμα του Guzelyurt, την «παλιά» Καρβάλη
  • Υπόσκαφο μοναστήρι του 10ου ή 11ου αιώνα στην κοιλάδα, δίπλα στο χωριό Ayvali
  • Η είσοδος της βιβλιοθήκης στη Μονή Αρχαγγέλου (Keslik Monastery)
  • Στην περιοχή θα βρείτε εξαιρετικά χαλιά Ανατολίας
  •  Τεράστιοι φυσικοί «φαλλοί» στην «Κοιλάδα του Ερωτα»
  • Το «ταχυδρομείο» (περιστερώνας) στην υπόγεια πόλη του Mazi
  • Επιγραφή στο υπέρθυρο του Ναού Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης στη Σινασό
  • Τα «σπηλαιοξενοδοχεία» της Καππαδοκίας προσφέρονται για ανατολίτικο ραχάτι
  • Ο «Ναός των Στεφάνων» (Tokali Kilise) είναι ο μεγαλύτερος από τους δεκάδες που θα βρείτε στο υπαίθριο μουσείο Goreme
  • Ασύλληπτη ποικιλία σχημάτων και χρωμάτων σε πολύ μικρή έκταση!
  • Το Uchisar («ακριανό κάστρο»), ένας από τους πιο δημοφιλείς οικισμούς της Καππαδοκίας
  • Ατμοσφαιρικό εστιατόριο και ξενώνας σε παλιό ελληνικό σπίτι της Σινασού. Το όνομα του; «Old Greek House»!
  • Στην υπόγεια πόλη του Derinkuyu (Μαλακοπή). Η «μυλόπετρα» έκλεινε τη στοά σε περίπτωση που οι εισβολείς ανακάλυπταν κάποια από τις εισόδους
  • Μια πτήση με αερόστατο πάνω από τα σουρεαλιστικά τοπία της Καππαδοκίας είναι μια εμπειρία που θα θυμάστε σε όλη σας τη ζωή
ΔΙΑΦΗΜΙΣΕΙΣ GOOGLE
Ο ΚΑΙΡΟΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ
Καιρός σήμερα και πρόγνωση καιρού για κάθε περιοχή