Η γυναικεία Μονή Προφήτη Ηλία, στο Αγιο Πνεύμα, με έντονα τα σημάδια της αγιορείτικης τεχνοτροπίας.

<p>Η γυναικεία Μονή Προφήτη Ηλία, στο Αγιο Πνεύμα, με έντονα τα σημάδια της αγιορείτικης τεχνοτροπίας.</p>
ΑΝΑΤΟΛΙΚΕΣ ΣΕΡΡΕΣ

Πολύχρωμο χαρμάνι

Κείμενο: Ηλέκτρα Φατούρου
Φωτογραφίες: Παναγιώτης Σαρρής

Το φαράγγι του Αγγίτη και το σπήλαιο της Αλιστράτης. Στις παρυφές του Μενοικίου τα Δαρνακοχώρια και στην πλάτη του Παγγαίου τα χωριά της Αμφίπολης. Φυσικά και ανθρώπινα θαύματα οδηγούν τα βήματα στον Στρυμονικό Kόλπο.

Προβλήτες, παράγκες και δίχτυα στην ιχθυόσκαλα Νέων Κερδυλλίων

%IMAGEALT%
 Αφήνεις πίσω σου τις Σέρρες. Παίρνεις στο κατόπι τις παρυφές του Μενοικίου, οι κυματισμοί του Παγγαίου φράζουν τον ορίζοντα. Μια ευθεία δρόμος οδηγεί στη Δράμα, μα πριν, ο σερραϊκός κάμπος διανθίζεται με τα ξακουστά Δαρνακοχώρια. Χρυσό, Νέο Σούλι, Εμμανουήλ Παππάς, Aγιο Πνεύμα και Πεντάπολη δένονται με δεσμούς ακλόνητους, μοιράζονται την ιστορική, λαογραφική και γλωσσική κληρονομιά που τα διαχωρίζει.

Aγνωστο πώς προέκυψε το όνομα. Aλλοι λένε πως προήλθε από τη σύνθεση των λέξεων «δάρι» και «νάκα», άλλοι ασπάζονται την εκδοχή του Δαρείου, άλλοι πιστεύουν πως ο ντάρνακας είναι ο γενναιόδωρος (ντερνέκ στα τούρκικα σημαίνει ανοιχτοχέρης). Oπως και να 'χει, η συνοχή υπάρχει. Και η χάρη. Βέρα καπνοχώρια ως επί το πλείστον (αμπέλια και λίγα σιτάρια έσπαζαν την ομοιομορφία στις καλλιέργειες), ξεχωρίζουν για τα τρίπατα καπνόσπιτα με τα χαγιάτια, για τις πλατείες, τις εκκλησίες και το γλωσσικό ιδίωμα· την ιδιαίτερη ντοπιολαλιά με τις συγκοπές, τους αναγραμματισμούς και τις συντμήσεις. 

Αντικατοπτρισμοί, αντανακλάσεις και τα πέτρινα τόξα της γέφυρας στον Σταθμό Αγγίστας

%IMAGEALT%
Τα ήθη και τα έθιμα παίζουν βεβαίως τον ρόλο τους. Ο κριτσμάς στο Χρυσό (αρχές Σεπτέμβρη) σήμαινε το τέλος των εργασιών του καπνού, ο παραδοσιακός χορός του Ζάμαντα στην Πεντάπολη (της Ζωοδόχου Πηγής, μετά το Πάσχα) υπενθυμίζει την επί τουρκοκρατίας νικητήρια αναμέτρηση ανάμεσα στον προαναφερόμενο και σε ένα ντόπιο λεβεντοπαλίκαρο, και η Δρακοκτονία στο Νέο Σούλι (ανήμερα του Αγίου Γεωργίου) είναι συνυφασμένη με το μέγα πρόβλημα της υδροδότησης στην εποχή της καπνοκαλλιέργειας. 

Αρχή στην Πεντάπολη, στο κεφαλοχώρι. Το δηλώνουν τα μακεδονίτικα αρχοντικά, που αν και αφημένα στην τύχη τους, διατηρούν το παραδοσιακό «χαρμάνι». Οι μνήμες του σπασίματος, του πασταλιάσματος και του μπουρλιάσματος του μπασμά διασώζονται στο Μουσείο Καπνού (ανοιχτό κατόπιν συνεννόησης), ενώ ο Aγιος Αθανάσιος εντυπωσιάζει με τους κίονες της κεντρικής εισόδου. Ξεκάθαρος μάρτυρας της πνευματικής άνθησης, η Φιλαρμονική Πεντάπολης, συνεχίζει από το 1936 το πολύτιμο έργο της, ενώ στην άκρη του χωριού, το Κτήμα Νερατζή μαζεύει βραβεία και κάνει διάσημο το σερραϊκό κρασί στα πέρατα του κόσμου.

Η προτομή του ομώνυμου ήρωα σηματοδοτεί το κέντρο του Εμμανουήλ Παππά

%IMAGEALT%
Σκαλωμένος στις απολήξεις του Μενοικίου, ο Εμμανουήλ Παππάς, αποτίνει φόρο τιμής στον αρχιστράτηγο των Μακεδονικών Δυνάμεων της Επανάστασης του ‘21. Δυστυχώς, το πατρικό του δεν είναι επισκέψιμο, παίρνεις όμως μια μικρή γεύση νεότερης ιστορίας στο Μουσείο Μακεδονικού Αγώνα που φιλοξενείται στο ισόγειο του διατηρητέου Σχολαρχείου. Αντικριστά του ξεπροβάλλει ο τρισυπόσταστος Aγιος Αθανάσιος με το αριστουργηματικό ξυλόγλυπτο τέμπλο και τα εκκλησιαστικά κειμήλια που ο πάτερ Αθανάσιος φυλάει ως κόρη οφθαλμού. 

Παρόμοια η (καλή) τύχη του Αγίου Πνεύματος. Ομοίως τρίπατες κατοικίες δίνουν χρώμα στις παλιές γειτονιές, ενώ το δημοτικό σχολείο του 1924 μπήκε σε πρόγραμμα ανάπλασης. Αστράφτει πάνω από την Αγία Παρασκευή, τον ενοριακό ναό του 1805 με τις πέτρινες κρήνες που απλώνονται πάνω και κάτω από τις κεραμοσκέπαστες γειτονιές.

Στη γειτονιά «12 σπίτια» στο Αγιο Πνεύμα των 1.000 κατοίκων. Οι μνήμες της αλλοτινής ευημερίας καλά κρατούν

%IMAGEALT%
O,τι απορία σου αναδύεται, ο πρόεδρος του Πολιτιστικού Συλλόγου θα στη λύσει. Θα σου πει για τις Λαζαρίζες που αναβίωσαν, για την «Περπερούνα» που ανέσυραν από το παρελθόν (επίσης σε σχέση με την εξουδετέρωση της ανομβρίας), για τις δαρνάκικες στολές που έχουν σώσει, τους χορούς που διοργανώνουν, θα μάθεις και για τα 4 ησυχαστήρια περιμετρικά του χωριού που σχηματίζουν σταυρό.

Μόνο οι Μονές Σταυρού και Προφήτη Ηλία φιλοξενούν αδελφότητα, η δε δεύτερη, αν και νεοσύστατη, είναι πραγματικό στολίδι, καθώς χτίστηκε με την αγιορείτικη τεχνοτροπία και έχει και στο δυναμικό της και τη  θαυματουργή εικόνα της Παναγίας της Μυρτιδιώτισσας. 

Ακόμα πιο ψηλά στο βουνό (σε τούτη τη μεριά «το βουνό» είναι πάντα το Μενοίκιο), η Μονή Αγίου Πνεύματος δεν λειτούργησε ποτέ ως μοναστήρι. Ανοίγει από τον επίτροπο για τους πιστούς, λειτουργείται, μέχρι πρότινος τελούνταν και μυστήρια. Τώρα έρχεσαι για το ωραίο κλίμα, τον αιωνόβιο πλάτανο, τα νερά της πηγής και τον κατάγραφο νάρθηκα με τις λαϊκές παραστάσεις των «κολασμένων» (τις τιμωρίες των αμαρτωλών που βιώνουν την αιώνια κόλαση). Από εδώ, κάνεις και τα 17 χωμάτινα χιλιόμετρα ως τη Μενοικία λίμνη «Καμπέρα», ή απλά «του Αγίου Πνεύματος».

Η ολοφάνερη γοητεία της Πεντάπολης

%IMAGEALT%
Αν και ουχί Δαρνακοχώρια, στο Νέο Σκοπό επισκέπτεσαι ασυζητητί το Κέντρο Θεραπευτικής Ιππασίας και ανατολικότερα τον Πεθελινό, που συνορεύει με τον Στρυμόνα και στο φυσικό κανάλι της ομώνυμης λίμνης (απομεινάρι της παλιάς Λίμνης Αχινού), το καλοκαίρι οργανώνονται κωπηλατοδρομίες. 

Τα βουβά χαλάσματα της βυζαντινής Ζίχνας, τώρα, εντοπίζονται μακριά από τα βλέμματα, μακριά από τα τουριστικά μονοπάτια, μέσω Νέας Ζίχνης, στον δρόμο για την ημιορεινή Αναστασιά. Σέρνεις το βήμα από καμάρες σε κινστέρνες που βουλιάζουν στα αγριόχορτα, κι ύστερα τραβάς για Αλιστράτη· μόνο μέσω του συγκεκριμένου χωριού έχεις πρόσβαση στο ξακουστό σπήλαιο.

Τα βουβά χαλάσματα της βυζαντινής Ζίχνας καταλαμβάνουν μεγάλη έκταση. Εδώ, ένα μικρό τους κομμάτι

%IMAGEALT%
Το Σπήλαιο Αλιστράτης, συνορεύει με άλλα 4 αναξιοποίητα που έχουν ανακαλυφθεί στα έγκατα του Πετρωτού, και χάρη στην άρτια οργάνωση και στη μεγαλειότητά του, δικαίως θεωρείται ένα από τα κορυφαία αξιοθέατα του νομού. Είναι κιόλας που ακουμπάει σύριζα στο φαράγγι του Αγγίτη. Εδώ και οι προϊστορικές (ενδεχομένως) βραχογραφίες, εδώ και οι 8,5 χλμ. ποδηλατόδρομοι που το ενώνουν με τη Συμβολή, εδώ και τα κανό... τσούρμο μαζεύονται οι επισκέπτες! 

Κάποτε, το πέρασμα που ένωνε το Παγγαίο με τις Σέρρες ήταν η γέφυρα του Σταθμού Αγγίστας. Το επιβεβαιώνει το κιτρινωπό σταθμαρχείο και το τριώροφο (κάποτε μεγαλοπρεπές) ταχυδρομικό ταμιευτήριο. Και τα 59 μ. μήκους της, και οι 5 καμάρες που όσο πάει και πνίγονται στα νερά του Αγγίτη. Ακολουθείς τις ταμπέλες και πέφτεις πάνω στον Μακεδονικό τάφο Α’ στον χορταριασμένο λόφο. Πιο πριν η ρωμαϊκή έπαυλη με τα ψηφιδωτά.

Ηλιοβασίλεμα στο Δέλτα του Στρυμόνα

%IMAGEALT%
18 χλμ. μακριά, μέσω Κορμίστας βρίσκεις τη Μονή Εικοσιφοίνισσας, το μέγα προσκύνημα που ανταγωνίζεται σε παλαιότητα, σημαντικότητα και σε πλήθος προσκυνητών τη Μονή Τιμίου Προδρόμου Σερρών. Κι όσο πάει και έρχεσαι κοντύτερα στο κατάλευκο Παγγαίο, η επιβλητική του κορμοστασιά μονοπωλεί τα βλέμματα· τουλάχιστον ώσπου να φτάσεις στην Πρώτη. 

Η γενέτειρα του Κωνσταντίνου Καραμανλή (η πατρική του οικία εντοπίζεται στον κάθετο δρόμο από την προτομή του, στο Νο. 619) είναι χάρμα οφθαλμού με τις πλατείες, τα πλακόστρωτα και τα παραδοσιακά σπίτια παγγαιορίτικης αρχιτεκτονικής. Αν έχεις χρόνο, ψάχνεις στο φαράγγι που οδηγεί στην Ι.Μ. Αναλήψεως (εκεί και το ορειβατικό καταφύγιο), για τα 2 πέτρινα γεφύρια, αλλιώς φεύγεις για Ροδολίβος, Παλαιοκώμη, πέφτεις πάνω στον πολυσυζητημένο Τύμβο Καστά και τα ερείπια της Παλιάς Μεσολακκιάς (Λακκοβήκια).

Ωσπου πιάνεις Αμφίπολη. Διάσπαρτες εδώ οι αρχαίες θέσεις. Οι ανασκαφές έχουν αποκαλύψει τα τείχη, τα ιερά και τα κτίρια της στρατηγικής σημασίας αποικίας των Αθηναίων κοντά στις εύφορες εκβολές του Στρυμόνα και στα χρυσοφόρα κοιτάσματα του Παγγαίου. Τα ευρήματα εκτίθενται στα Αρχαιολογικά Μουσεία Αμφιπόλεως και Καβάλας, ενώ το έμβλημα της Μακεδονίας, «το λιοντάρι της Αμφίπολης», το χαίρονται και το θαυμάζουν οι διαβάτες πλάι στην παλιά γέφυρα, στην παλιά εθνική. 

Αν του γυρίσεις την πλάτη, η πλαζ των Νέων Κερδυλλίων απλώνεται μπροστά σου, γίνεται ένα με το Δέλτα του Στρυμόνα· με την ιχθυόσκαλα, τους ψαράδες, τις αυτοσχέδιες προβλήτες, τις παράγκες και την ηρεμία που αποπνέουν τα μαβιά ηλιοβασιλέματα στον Στρυμονικό Κόλπο.  

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ
  • <p>Προβλήτες, παράγκες και δίχτυα στην ιχθυόσκαλα Νέων Κερδυλλίων</p>
  • <p>Πολυάριθμα και σπουδαία τα ευρήματα στο Αρχαιολογικό Μουσείο Αμφίπολης</p>
  • <p>Αντικατοπτρισμοί, αντανακλάσεις και τα πέτρινα τόξα της γέφυρας στον Σταθμό Αγγίστας</p>
  • <p>Η προτομή του ομώνυμου ήρωα σηματοδοτεί το κέντρο του Εμμανουήλ Παππά</p>
  • <p>Στη γειτονιά «12 σπίτια» στο Αγιο Πνεύμα των 1.000 κατοίκων. Οι μνήμες της αλλοτινής ευημερίας καλά κρατούν</p>
  • <p>Η ολοφάνερη γοητεία της Πεντάπολης</p>
  • <p>Αγιος Αθανάσιος, το στολίδι του Εμμανουήλ Παππά. Θέα από τον γυναικωνίτη</p>
  • <p>Τα βουβά χαλάσματα της βυζαντινής Ζίχνας καταλαμβάνουν μεγάλη έκταση. Εδώ, ένα μικρό τους κομμάτι</p>
  • <p>Ηλιοβασίλεμα στο Δέλτα του Στρυμόνα</p>
  • <p>Απογευματινή πρόβα στη Φιλαρμονική Πεντάπολης</p>
  • <p>Η γυναικεία Μονή Προφήτη Ηλία, στο Αγιο Πνεύμα, με έντονα τα σημάδια της αγιορείτικης τεχνοτροπίας.</p>
ΔΙΑΦΗΜΙΣΕΙΣ GOOGLE
Ο ΚΑΙΡΟΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ
Καιρός σήμερα και πρόγνωση καιρού για κάθε περιοχή