Οι μαιανδρισμοί του Νέστου και στο βάθος οι πεδιάδες της Χρυσούπολης και η Θάσος
Οι μαιανδρισμοί του Νέστου και στο βάθος οι πεδιάδες της Χρυσούπολης και η Θάσος
ΝΕΣΤΟΣ

Ζωοδότης ποταμός

Κείμενο: Γιάννης Μαντάς
Φωτογραφίες: Παναγιώτης Σαρρής, Ηρακλής Μήλας

Από τη μια παραμυθένιες διαδρομές στις όχθες του ποταμού και τις λιμνοθάλασσες, κι από την άλλη ιστορίες και θρύλοι στα προσφυγικά χωριά, ντυμένες με γεύσεις ανεπανάληπτες. Οι εναλλαγές στον Νέστο είναι συνεχείς και δεν περιορίζονται μονάχα σε ό,τι βλέπεις.

«Περιπέτεια» στο παραποτάμιο δάσος του Νέστου
%IMAGEALT%
Από τη Χρυσούπολη έως την Κεραμωτή κι από τον Κεχρόκαμπο και τη Λεκάνη μέχρι το Δέλτα του Νέστου. Οι διαδρομές απ’ τα βουνά μέχρι κάτω στην πεδιάδα και στη θάλασσα δεν είναι μεγάλες, όμως το «πολύ» εδώ δεν το μετράς σε χιλιόμετρα μα σε εικόνες.

Εικόνες που θα περνούν από μπροστά σου με ρυθμούς φρενήρεις: από τη μια θα κατεβαίνεις τις φιδογυριστές στροφές των βουνών της Λεκάνης και θα απλώνεται στα πόδια σου όλη η πεδιάδα του Νέστου, από την άλλη θα βάζεις ρότα προς το λιμάνι της Κεραμωτής σε μια ατέλειωτη ευθεία. Κι αν θες να φτάσεις μέχρι και το Δέλτα, θα μπεις στους χωματόδρομους, θα στρίβεις σε γωνίες που πολλές θα σου μοιάζουν ίδιες κι απαράλλαχτες και σιγά σιγά θα χαθείς μέσα στο παραποτάμιο δάσος του μεγάλου ποταμού.

Στην πλαζ της Κεραμωτής
%IMAGEALT%
Μα ας τα πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. Ολη ετούτη η πεδιάδα που διασχίζεις, κάποτε ήταν όχι απλά μεγαλύτερη, μα και πολύ πιο «άγρια» σε βλάστηση. Αν έχεις τον χάρτη της περιοχής μπροστά σου, φαντάσου πως αυτό που σήμερα λέμε Δέλτα του Νέστου εκτεινόταν κάποτε σ’ ολόκληρη την έκταση από τη Νέα Καρβάλη περίπου έως και αρκετά χιλιόμετρα ανατολικά του ποταμού.

Τι μεσολάβησε και το έλος έγινε πεδιάδα; Ο άνθρωπος. Και οι ανάγκες του. Το Δέλτα περιορίστηκε αισθητά, σε σημείο που ένα συχνό «καλαμπούρι» σήμερα στην περιοχή είναι πως στην ουσία δεν πρόκειται πια για Δέλτα αλλά για...  γιώτα. Ο γίγαντας Νέστος λοιπόν περιορίστηκε και η πεδιάδα αφιερώθηκε στις καλλιέργειες. Υψηλής ποιότητας μάλιστα: το σπαράγγι του Νέστου θεωρείται απ’ τα κορυφαία της χώρας κι από δίπλα οι ορυζώνες, οι απέραντες εκτάσεις με τα καλαμπόκια, τα ακτινίδια, τα φασόλια.

Ετοιμο προς απογείωση το φοινικόπετρο (φλαμίνγκο) στις λιμνοθάλασσες του Νέστου
%IMAGEALT%


Τόση καλλιέργεια βέβαια κάποιος έπρεπε να τη φροντίζει. Εδώ έβαλαν το χεράκι τους (και) οι πρόσφυγες που τόνωσαν την περιοχή μετά την ανταλλαγή, κι ένα σωρό χωριά άλλαξαν όνομα επί το ελληνικότερον: Νέα Καρβάλη, Λεύκη, Κεχρόκαμπος, Χρυσούπολη, οικισμοί που απέκτησαν νέα πνοή χάρη στους Πόντιους και τους Καππαδόκες που μετεγκαταστάθηκαν εδώ αναζητώντας μια νέα ζωή.

Σαν ήρθαν όμως οι πρόσφυγες, δεν έφεραν μόνο τον καημό τους και τα λιγοστά τους υπάρχοντα. Εφεραν μαζί και το μεράκι τους, την ακόρεστη όρεξή τους για δουλειά, τη μαστοριά τους και βέβαια τη μαγειρική τους.

Ετοιμη κι «αρματωμένη» η ψαρόβαρκα στην Κεραμωτή
%IMAGEALT%
Χάρη σ’ εκείνους θα γευτείς σήμερα τον καλύτερο παστουρμά, χάρη στην τέχνη τους που πέρασε από γενιά σε γενιά απολαμβάνεις σήμερα τον ονομαστό «κουραμπιέ Καρβάλης».

Στις ιστορίες που θα ακούσεις, φαγητά και γλυκά έχουν περίοπτη θέση: «Πάλι κάνει η Σμυρνιά τα γλυκά της!» σου διηγούνται πως έλεγαν κάποτε όταν κάποια προσφυγοπούλα ετοίμαζε το τσουρέκι, ακόμα ένα γλύκισμα που «δοξάζεται» εδώ.

Σήμερα, σπουδαίος θεματοφύλακας της προσφυγικής κληρονομιάς είναι το Εθνολογικό Μουσείο Καππαδοκικού Ελληνισμού στη Νέα Καρβάλη. Δίπλα ακριβώς, θα δεις και το μεγάλο προσκύνημα του Αγίου Γρηγορίου του Θεολόγου.

Οι πρόσφυγες που ήρθαν εδώ πρόσεχαν τα κειμήλια του Αγίου πιο καλά κι από τα ίδια τους τα υπάρχοντα.

Αδύνατον να μη συγκινηθείς σαν δεις μέχρι και το αντίδωρο από την τελευταία λειτουργία του Αγίου στο παλιό χωριό, αυτό που εγκατέλειψαν για να ‘ρθουν στη νέα τους πατρίδα...


Κεραμωτή και Δέλτα
Πρωτεύουσα της περιοχής είναι η Χρυσούπολη, ένας σύγχρονος οικισμός στη μέση θαρρείς της πεδιάδας, δυο βήματα από την Εγνατία. Από ‘δω μια ευθεία σε χωρίζει από το λιμάνι της Κεραμωτής, μα όπως λέει κι ο ποιητής «το ταξίδι σου καθόλου μη το βιάσεις».

Στα δυτικά της κεντρικής οδού απλώνονται τέσσερις στη σειρά λιμνοθάλασσες, της Βάσοβας, του Ερατεινού, του Αγιάσματος και της Κεραμωτής. Κι ανάμεσά τους διβάρια και φυσικά ιχθυοτροφεία με κεφαλόπουλα, τσιπούρες και καβούρια, μέχρι και μυδοκαλλιέργειες, λίγο πιο πέρα, στην Κεραμωτή.

Τα Στενά των Τεμπών του Νέστου, τοπίο ασύλληπτης φυσικής ομορφιάς
%IMAGEALT%
Η Κεραμωτή, λοιπόν, είναι το τέρμα, πες, της διαδρομής. Και η αρχή μιας άλλης, εκείνης για τη Θάσο. Οι παραλίες της είναι κάτι σαν το Αγιο Δισκοπότηρο για τους παραθεριστές που έρχονται από κάθε γωνιά των Βαλκανίων. Κι αυτό δεν είναι σχήμα λόγου: μια ματιά στις πινακίδες των αυτοκινήτων που θα δεις σταθμευμένα γύρω απ’ το λιμάνι και προς τις ακτές, και θα κάνεις μια γερή επανάληψη στη βαλκανική γεωγραφία.

Στην Κεραμωτή απαραίτητος σταθμός είναι ο Φορέας Διαχείρισης Νέστου - Βιστωνίδας - Ισμαρίδας, για τις απαραίτητες πληροφορίες που σίγουρα θα χρειαστείς πριν επιχειρήσεις να φτάσεις μέχρι το Δέλτα του Νέστου. Τα παιδιά θα σου συστήσουν μάλιστα και μια νέα εφαρμογή-χάρτη για το κινητό, που θα σε βγάλει παλικάρι όταν βρεθείς στον λαβύρινθο των χωματόδρομων προς το ποτάμι.  Κι όταν πια θα βρεις το περιφραγμένο τμήμα, τότε θα σιγουρευτείς πως βρίσκεσαι σε καλό δρόμο.

Το φράγμα στον Νέστο, σύνορο της Καβαλας με την Ξάνθη, και της Μακεδονίας με τη Θράκη
%IMAGEALT%
Η περίφραξη προσπαθεί να προστατέψει ό,τι απέμεινε από το πάλαι ποτέ δάσος του Κοτζά Ορμάν, το πελώριο παραποτάμιο δάσος του Δέλτα που κάποτε απλωνόταν σε 120.000 στρέμματα και σήμερα στριμώχνεται μόλις σε 4.600! Ακόμα κι έτσι, πάντως, φιλοξενεί μέσα του τον μεγαλύτερο πληθυσμό τσακαλιών στην Ελλάδα! Ο δρόμος θα σε φέρει μέχρι το τέλος, μέχρι τις ίδιες τις εκβολές του ποταμού στο πέλαγος.

Τον είδες τον Νέστο από κοντά, δεν πρέπει να τον δεις και από ψηλά; Εύκολο είναι: γραμμή για τα ορεινά, για τον Κεχρόκαμπο, με τις ωραίες ταβέρνες που τιμούν δεόντως οι Καβαλιώτες λάτρεις της κρεατοφαγίας, και  με το παρατηρητήριο, στα δύο χιλιόμετρα περίπου από το χωριό. Δύσβατος και μέσα από τα χωράφια ο δρόμος μέχρι το σημείο εκείνο, όμως οι μαιανδρισμοί του Νέστου που θα δεις από ψηλά να ξετυλίγονται στα πόδια σου αξίζουν κάθε λακκούβα!

Στην αμμώδη περιοχή του Δέλτα
%IMAGEALT%
Εξίσου όμορφη είναι και η διαδρομή από τον Κεχρόκαμπο μέχρι τη Λεκάνη, παρά τις συνεχείς (κλειστές) στροφές. Κι αν θέλεις πια και θέα ακόμη πιο χορταστική, θα περάσεις και το φράγμα του Νέστου και θα διανύσεις τη διαδρομή μέχρι τους Τοξότες (εντός ορίων Ξάνθης πια), ώσπου ν’ ανέβεις μέχρι το ψηλότερο παρατηρητήριο, για να απολαύσεις το υπερθέαμα: Νέστος και πεδιάδα απέραντη, και στο βάθος οι ψηλές κορυφές της Θάσου να κλείνουν τον ορίζοντα.

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ
  • «Περιπέτεια» στο παραποτάμιο δάσος του Νέστου
  • Στην πλαζ της Κεραμωτής
  • Ετοιμο προς απογείωση το φοινικόπετρο (φλαμίνγκο) στις λιμνοθάλασσες του Νέστου
  • Ετοιμη κι «αρματωμένη» η ψαρόβαρκα στην Κεραμωτή
  • Τα Στενά των Τεμπών του Νέστου, τοπίο ασύλληπτης  φυσικής ομορφιάς
  • Το φράγμα στον Νέστο, σύνορο της Καβαλας με την Ξάνθη, και της Μακεδονίας με τη Θράκη
  • Στην αμμώδη περιοχή του Δέλτα
  • Για να δεις τους φιδογυρισμούς του Νέστου από ψηλά, μπορείς να πας στο παρατηρητήριο του
  • Παράγκα ψαράδων στο Δέλτα του Νέστου
  • Ενα κοπάδι μαχητές δροσίζονται στις λιμνοθάλασσες
  • Κάπως έτσι περνά η τέχνη από γενιά σε γενιά
  • Οι μαιανδρισμοί του Νέστου και στο βάθος οι πεδιάδες της Χρυσούπολης και η Θάσος
ΔΙΑΦΗΜΙΣΕΙΣ GOOGLE
Ο ΚΑΙΡΟΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ
Καιρός σήμερα και πρόγνωση καιρού για κάθε περιοχή